Kogmanskloofpas

Kogmanskloofpas sny deur die Langeberge en verbind Ashton en Montagu. Dit is oorspronklik voltooi as 'n alternatief vir Tradouwpas, wat oos geleë is. Die pas volg die Kingnarivier (ook bekend as die Cogmansrivier), wat, soos ander nabygeleë poorte, die gevaar loop van oorstromings. Die vallei is egter breed genoeg sodat die pad bo die gewone vloedvlakke gebou kan word.

Vroeë Europese nedersettings in die gebied het in 1725 begin, maar toegang was uitdagend as gevolg van die rivierbeddingpaadjie, wat verskeie gevaarlike driwwe gehad het. In die 1850's het die Swellendam Afdelingsraad verbeterings aangebring, maar vloede het dit dikwels weggespoel.

In 1861 het 'n parlementêre komitee besluit om 'n behoorlike pad te bou met veroordeelde arbeid, hoewel geen veroordeeldes beskikbaar was nie. Nadat twaalf mense in 'n vloed van 1867 verdrink het, het werk in alle erns begin, maar vordering was stadig. In 1872 is Thomas Bain en opsiener C. Hendy ingebring om die werk te voltooi. Die pad, insluitend die beroemde tonnel onder Kalkoenkrantz, is in 1877 voltooi. Die pas het betroubare toegang gebied, al het vloede steeds die streek beïnvloed. 

Die pas was besonder goed gebou. Bain se spog dat 'die pad deur goeie dreine en duikers beskerm word - die hellings is so maklik dat die pas nie onderhewig sal wees aan veel skade deur swaar reën nie en gevolglik min in herstelwerk sal kos... was profeties.

Tydens die rampspoedige vloede van 1980, toe die nuwe pad deur die kloof op verskeie plekke deurbreek is en oorlope en brûe verwoes het, was dit Bain se pad wat alle verkeer suksesvol gedra het vir die weke wat dit geneem het vir die water om te sak en die moderne pad om herstel te word. Die ou klipwerk het onberispelik gebly.

Bronne:

• Komnick, P. S. (1984). A Colossus of Roads - Thomas Bain. Cape Town: Murray & Roberts/Concor.
• Ross, G. (2002). The Romance of Cape Mountain Passes. Cape Town: David Philip Publishers .